දිළිඳුකම සහ ඉපැයීම
දිළිඳුකමින් පෙළෙන අයෙකු සකාත් දීම හෝ හජ් කිරීම කළ නොහැකිය. ඉස්ලාමය අපට උපයා ජීවත් වන ලෙස දිරිගන්වයි. එසේ උපයන විට හලාල් (අනුමත) සහ හරාම් (තහනම්) සීමාවන් ආරක්ෂා කරන ලෙස එය උගන්වයි. සකාත් සහ හජ් අනිවාර්ය වන්නේ ධනය ඇති අය කෙරෙහි පමණි. මේ නිසාම, දැහැමි ලෙස මුදල් ඉපයීම උතුම් ඉබාදතයක් (වන්දනාවක්) ලෙස ඉස්ලාමය සලකයි.
ඉස්ලාමය කිසිවිටෙකත් දිළිඳුකම දිරිමත් කරන්නේ නැත. නබි (සල්) තුමාණෝ දිනපතා දිළිඳුකමින් ආරක්ෂාව පැතූහ. දිළිඳු අයෙකුට ඉස්ලාමයේ ප්රධාන කුළුණු දෙකක් වන සකාත් සහ හජ් යන වගකීම් ඉටුකිරීමට නොහැකි වේ. අබු බක්රා නුෆෛ බින් අල්-හාරිස් (රළි) තුමා මෙසේ පවසයි. නබි (සල්) තුමාණෝ සෑම සලාතයකින් පසුවම මෙසේ ප්රාර්ථනා කළහ.
اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْكُفْرِ وَالْفَقْرِ، وَعَذَابِ الْقَبْرِ
“යා අල්ලාහ්! ප්රතික්ෂේප කිරීමෙන් (කුෆ්ර්), දිළිඳුකමෙන් සහ කබ්ර් හි දඬුවමින් මම ඔබගෙන් ආරක්ෂාව පතමි.”
(මූලාශ්රය: අහ්මද්, නසාඊ)
ප්රාර්ථනාවන්ට නිසැකවම දිනක පිළිතුරු ලැඛෙනු ඇත
ඉබ්නු අල්-ජව්සි (රහ්) තුමා මෙසේ පවසයි. “අල්ලාහ් විශ්වාසවන්තයෙකුගේ (මුඃමින්) දුආව ප්රතික්ෂේප නොකරන බව දැනගන්න. නමුත් සමහර අවස්ථාවලදී, ගැත්තාගේ යහපත උදෙසා අල්ලාහ් එම ප්රාර්ථනාවට පිළිතුරු දීම ප්රමාද කරයි. තවද, ගැත්තා ඉල්ලා සිටින දෙය ඔහුට සම්පූර්ණයෙන්ම යහපත් දෙයක් නොවිය හැකිය. එවැනි අවස්ථාවක, අල්ලාහ් ඔහු ඉල්ලූ දෙයට වඩා යහපත් දෙයක් ලබා දෙයි. ඇතැම් විට, ගැත්තාගේ ප්රාර්ථනාවට පිළිතුර මරණින් මතු ජීවිතය (ආකිරත්) දක්වා ප්රමාද කර ලබා දෙයි.
එබැවින්, ප්රාර්ථනාවට පිළිතුරු නොලැබුණු බව සිතා කිසිදු විශ්වාසවන්තයෙකු ප්රාර්ථනා කිරීම නතර නොකළ යුතුය. මන්ද ප්රාර්ථනා කිරීමම ඉබාදතයකි. එමෙන්ම, අල්ලාහ් අපට යහපත් යැයි තීරණය කරන ඕනෑම දෙයට අප සම්පූර්ණයෙන්ම අවනත විය යුතුය.”
අන් අය ඔබට කෙසේ සලකනවාට ඔබ කැමතිද, ඔබත් ඔවුන්ට එලෙසම සලකන්න.
ෂෙයික් ඉබ්නු උතයිමීන් (රහ්) තුමා මෙසේ පවසයි.
“ඔබ යමෙකුට යම් ආකාරයකින් සැලකීමට අදහස් කරන විට, මොහොතකට ඔබව ඔහුගේ ස්ථානයේ තබා බලන්න. යමෙකු ඔබට ඒ ආකාරයට සලකනවාට ඔබ කැමති නම්, ඔබත් ඔහුට එලෙසම සලකන්න. යමෙකු ඔබට එසේ සලකනවාට ඔබ අකමැති නම්, ඔබත් අන් අයට එලෙස සැලකීමෙන් වැළකී සිටින්න.
නියත වශයෙන්ම, මෙම සදාචාරාත්මක මිනුම්දණ්ඩ ඉතා සාධාරණ වේ. මිනිසුන්ගේ ආදරය සහ ගෞරවය ඔබට ලබා දෙන්නේ මෙම ගුණයයි.”
